Y cyfnod diweddar

Mae hi'n dros bythefnos ers i mi ysgrifennu yma ac mae tipyn wedi digwydd ers hynny - Palesteina yn ceisio curo'r Fatican a dod yn wlad leia'r byd, Bernard Manning yn marw a Tal Ben-Haim yn arwyddo i Chelsea. Mae digwyddiadau yr un mor bwysig ond llai cosmig wedi bod yn fy mywyd bach i.

Gorffenais fy arholiadau ddydd Mawrth diwethaf a dwi wedi bod yn mwynhau fy hun yn ddi-hid ers hynny yn diota a gor-fwyta. Fe wnai sôn mewn mwy o fanylder yn fy negeseuon nesaf.

Sut bynnag dwi wedi bod yn llenwi fy amser, mae'r ffaith trist yn aros bod y flwyddyn academaidd wedi dod i ben a byddai ddim yn gweld rhai ffrindiau am dri mis a falle ddim yn gweld rhai eraill am flynyddoedd neu fyth eto ...

Tua'r Hanner

Dwi yn fy ngwely yn barod ar ôl prynhawn a noson o ddiogi. Cefais i arholiad ar hanes gwleidyddol a chyfansoddiadol Prydain ers 1867 bore ma ac un ar hanes economaidd a chymdeithasol Prydain rhwng 1500 a 1750 ddoe. Chwe traethawd, chwe awr. Mae dau ar ôl gen i - boreau Llun a Mawrth. Fe aeth y ddau bapur diwethaf ganwaith gwell na'r cyntaf.

Bore ma oedd fy hoff bapur - dyma lle mae hanes agosaf at wleidyddiaeth pur yng Nghaer-grawnt. Fe atebais i gwestiynau ar "Has oratory declined as an effective means of political communication?", "To what extent was did the Conservative ascendancy in the 1920s depend on the party's adoption of the pre-1914 Liberal programme?" a "How consistent with 'New Labour' ideology has Tony Blair's foreign policy been?" Pynciau tra ddiddorol.

Roeddwn i'n benderfynol o ateb cwestiwn am Gymru - mae na un token am yr Alban a Chymru bob blwyddyn - ond yn anffodus roedd yn dipyn o fitsh ("Discuss the view that devolution owed more to Britain's invovlement in the process of European integration than to national revival in Scotland and Wales"). Does neb llawer, os o gwbl, yn ateb y cwestiwn Cymreig o flwyddyn i flwyddyn ond roedd gen i lawer mwy i'w ddweud am y pynciau eraill felly nes i benderfynu rhoi llwyddiant cymharol personol yn yr arholiad o flaen profi i'r arholwyr bod diddordeb gan rhywun yn hanes gwleidyddol Cymru.

Bûm yn gwylio'r Apprentice a dwy bennod o drydedd cyfres y West Wing fel rhan o fy ymlacio heno. Roedd y Prentis yn deledu gwych - y bennod orau'n y gyfres yma o bell ffordd a'r rhaglen deledu orau i mi weld ers oesoedd. Mae'r West Wing yn ddyfodiad gweddol newydd i mi. Dwi wedi gweld rhyw wyth neu ddeg bennod o'r drydedd gyfres ac yn mwynhau fel arfer, ond byth yn teimlo yn hollol gyfforddus - mae na rywbeth am y rhaglen sydd jyst ddim cweit yn gorwedd yn iawn, gormod o symud falle, gwthio ffiniau beth allai fod yn real, dwi ddim yn siwr iawn. Mae box set o'r holl gyfresi ar Amazon ... tasen i'n gyfoethog ...

Tacluso rhyw dipyn

Dyna fues i'n gwneud dros y penwythnos. Un stafell sydd gen i eleni ac mae hi'n eitha dymunol, er ychydig yn dywyll ac ymhell o fod yn anferth. Roedd fy ystafell wedi llithro mewn i stâd hollol gywilyddus yn yr wythnosau diwethaf. Dwi'n mynd i ddefnyddio fy arholiadau fel esgus, ond un hollol annigonol. Roedd na fôr o nodiadau a thraethodau dros y llawr i gyd - roeddwn i'n gwybod yn union lle'r oedd popeth, wir yr - a cherdded o un pen y stafell i'r llall (tua saith cam) yn golygu neidio o un ynys garped i'r llall.

Roedd rhaid i hynny newid y penwythnos yma gan i'r annwyl Rieni alw draw ar eu ffordd i faes awyr Stansted ar wyliau. Maen nhw'n mynd i Awstria, i ardal Salzburg, ac ymlaen i'r Almaen am rhyw bythefnos. Er nad yw Casa'r Traed fel pin mewn papur, mae safonau taclusrwydd a glanweithdra y Rhieni mewn cynghrair wahanol i fi a f'annwyl chwaer.

Mae fy stafell yn edrych tua teirgwaith yn fwy ers tacluso a dwi'n defnyddio fy mox files am y tro cyntaf ers rhyw fis. Dwi 'mond angen golchi'r dunnell o ddillad sy'n gorchuddio dwy o fy nghadeiriau a fydd popeth yn iawn ...


Nid fy stafell ... ddim cweit, beth bynnag. Llun gan SbecsPeledrX

Gyda phob ymweliad, mae fy Rhieni yn dod ag ambell beth yn bresantau i fi. Yn ddi-ffael, daw sawl carton o sudd Five Alive (mae'n amhosib cael gafael arno yng Nghaer-grawnt), ffrwythau (bananas a grawnwin y tro yma - trio gwneud yn siwr fy mod i'n cael rhywle'n agos at bump y dydd) a rhywbeth melys (i ddad-wneud gwaith da y ffrwythau). Roedd copi o rifyn diweddaraf y Tincer, sef papur bro Genau'r Glyn, Melindwr, Tirymynach, Trefeurig, a'r Borth, ganddyn nhw ac ynddo fy "erthygl" fel person ifanc yn ystod yr ymgyrch etholiadol ddiweddar. Drws nesaf at fy narn i mae darn cyfatebol gan Gwenno a gadwodd at y mwyafswm geiriau - ysgrifennais dros ddwywaith yn fwy na Gwenno a dweud dim mwy na hi!

Dwi'n gwrando ar "Golau Tan Gwmwl" gan Plethyn tra'n sgwennu'r neges hon - cân am Jac Glan-y-Gors a'r Chwyldro Ffrengig. Bues i'n ysgrifennu am y Chwyldro hwnnw mewn arholiad bnawn Gwener - fy arholiad cyntaf. Aeth pethau ddim yn dda iawn. Mae gen i ddau arholiad yr wythnos hon a dau ddechrau'r wythnos nesaf gan orffen ddydd Mawrth y 12fed. Mae tipyn o waith caled o 'mlaen ...

"Gwneuthurwyr Newid"

Atgoffodd gyfeiriad at araith Bill Clinton i Gynhadledd flynyddol y Blaid Lafur ar y neges gyntaf ar flog Amanwy y term gwleidyddol hynod hwnnw - change makers (neu wneuthurwyr newid). Mae'n derm sydd yn anesmwyth i 'nghlust i. Wrth astudio mwy a mwy o hanes, dwi'n gweld "actorion" mewn sefyllfaoedd yn hollol gaeth i'w hamgylchiadau ac yn methu ymddwyn ar unrhyw fath o egwyddor yn llawer amlach na'r hyn byddai rhywun yn ei ddisgwyl.

Mae ieithwedd newid yn daten boeth yng ngwleidyddiaeth Prydain ar hyn o bryd. Mae'r SNP yn addo newid yn yr Alban ac mae pawb ar bigau'r drain am y newid mawr yn Downing Street. Yn y discourse (oes na air Cymraeg da am discourse?) Prydeinig cyhoeddus presennol, mae na frwydr sylweddol dros newid.

Pan atebais fy nghwestiwn fy hun am beth fyddai argraff fwyaf parhaol degawd Tony Blair wrth y llyw tua pythefnos yn ôl, cynigais mai'r newid yn y ffordd mae'r Senedd (a'r Cabinet) yn ymwneud â llywodraethu oedd hynny. Beth oedd prif thema araith Gordon Brown wedi i John McDonnell a Michael Meacher fethu cael digon o bleidleisiau i gefnogi ymgyrch i arwain y Blaid Lafur ond ceisio newid y ffordd mae'r llywodraeth yn ymwneud â'r Senedd a'r boblogaeth yn lledaenach.

Mae hynny'n rhywbeth sydd yn codi'n aml yn y darn cyfoglyd yma'n y Guardian am Brown yn ogystal. Mae sefyllfa Brown yn un anodd - ar yr un llaw, mae'r Blaid Lafur wedi ennill tri etholiad cyffredinol yn olynol ac fe ddylai Brown, felly, fod ddigon parod i gymryd y clod am lwyddiannau'r llywodraeth. Ar y llaw arall, mae Llafur yn dra amhoblogaidd (er eu bod nhw'n dringo'r polau piniwn, maen nhw'n dal i fod ar ei hôl hi) ac os y clyma Brown ei hun yn rhy dynn at y gorffennol, fe allai'r gwrthbleidiau roi'r bai arno am yr hyn sydd wedi mynd o'i le. Yn symlach na hynny, hyd yn oed, fe allai'r gwrthbleidiau ddweud bod angen cael gwared ohonno jyst er mwyn cael gwared ohonno, h.y ei fod wedi mynd yn stêl.

Tacteg David Cameron yw ceisio lliwio'i hun fel gwir etifedd llwyddiannau Blair a gwneud i Brown ymddangos yn hen ffasiwn ac amharod i barhau gyda diwygiadau e.e yn y gwasanaethau cyhoeddus. Dyna oedd union ddadl George Osbourne y bore 'ma (Mercher) ar Today (gwrandewch eto yma) - disgrifio Llafur fel plaid sy'n llithro'n ôl i'r chwith ac hawlio'r tir canol yn ô'r i'r Blaid Geidwadol. Byddai dewis y Toriaid i greu'r llywodraeth newydd yn dod â'r newid sydd ei angen ar ôl deng mlynedd o Lafur, ond fe fyddai'r rhannau gorau o etifeddiaeth Tony Blair (fel rhoi mwy o bwer i ddoctoriaid ayb) yn aros - mae Osbourne wedi dadlau hyn ers tro, gweler e.e. Y ddwy hollt enfawr yn ei ddadl bore ma oedd dweud mai dod â dewis i'r gwasanaethau cyhoeddus oedd un o lwyddiannau Blair a hwythau wedi gollwng y Patients' Passport a rwdlan gwadu bod polisi newydd y blaid ar ysgolion gramadeg yn mynd yn erbyn yr egwyddor o ledu dewis ymhellach.

Dwi'n meddwl bod George Osbourne yn wleidydd da - mae'n amlwg yn ddyn clyfar iawn - ond wn i ddim pa mor llwyddiannus bydd rhoi'r cyd-destun yma i'r ddadl. Wedi dweud hynny, wn i ddim pa lwyddiant ddaw i Brown chwaith. Mae'r ddwy garfan yn trio defnyddio'r un ddadl i hudo'r cyhoedd. "Fe fydd y pethau sy'n gas gyda chi yn mynd - fyddai ddim yn sbinio fel Tony - ond fi oedd yn gyfrifiol am y pethau gorau i gyd yn ystod y degawd diwethaf." "Fe fydd y peth sy'n gas gyda chi yn mynd - y Blaid Lafur - a ni fydd yn cadw'r pethau gorau i gyd am y degawd diwethaf i fynd."

Does na ddim digon le i'r ddwy blaid ddadlau mor debyg i'w gilydd. Mae'r gair newid yn enwedig yn cael ei wasgu'n ddifrifol. Tair munud oedd cyfweliad Osbourne y bore ma, a hynny ar y rhaglen lle mae'n debygol o gael yr amser hwyaf i siarad. Fe fydd hi'n ddiddorol gweld sut bydd ieithwedd newid a pharhâd yn ffurfio discourse ymgyrch yr etholiad cyffredinol nesaf.

(Allen i ddim ysgrifennu neges am newid mewn cyd-destun Blair/Cameroonaidd heb sôn am y clip isod, er ei fod ychydig yn predictable)

Disgiau'r Ynys Bellenig

Dechreuodd ffrind i mi grwp ar Facebook mewn "egwyl" o'i adolygu a gofyn i bawb bostio beth fydden nhw'n dweud wrth Kirsty Young ar Radio 4 tasen cyfle ni'n dod i oleuo'r genedl ar fore Gwener (sy'n gwneud i mi gofio mod i wedi anghofio gwrando bore ma!) ar Desert Island Discs.

Fe gymerais i "egwyl" ddoe a dewis rhain fel fy rhai i ...

1. Bach: Partita i'r ffidil yn d leiaf - V: Ciaccona (Arthur Grimaux)
2. It Ain't Me Babe - Bob Dylan
3. Absolute Beginners - David Bowie
4. Amelia - Joni Mitchell (fersiwn byw ar 'Shadows and Light')
5. Er Cof am Blant y Cwm - Meic Stevens (oddi ar 'Ysbryd Solva')
6. I Feel For You - Prince
7. Brahms: Sonata ar gyfer y ffidil a'r piano yn d leiaf - II: Adagio (Wolfgang Schneiderhan a Carl Seemann)
8. Mahler: Symffoni Rhif 2 'Yr Atgyfodiad' - V: Im tempo des scherzos (Simon Rattle, CBSO)

Llyfr: Cerddi - T. H. Parry Williams

Eitem Lwcswri: Bosendorfer grand piano 7"

Un record pe na bae'r lleill yn cael eu hachub - Bach: Partita i'r ffidil yn d leiaf - V: Ciaccona

Pan fyddai'n wleidydd pwerus ac yn dewis beth bynnag fydd Arctic Monkeys y dydd i ennill pleidleisiau'r ifainc, fe gewch chi ddod yn ôl at y neges hon a'i ddefnyddio yn fy erbyn i ...

Difrifol

Dwi wedi dechrau ysgrifennu sawl darn "difrifol" am y trafodaethau clymbleidio yn ystod y dyddiau diwethaf, ond dwi ddim wedi cael digon o amser i'w gorffen. Erbyn i fi gael ychydig mwy o amser i fynd at y cofnod eto, mae'r sefyllfa wedi newid a'r hynny wnes i ysgrifennu yn hollol amherthnasol! Dylen i ddweud rhywbeth am gael eich gadael ar ôl wrth sefyll yn yr unfan.

Ymysg y pethau na fydd bellach yn cyrraedd golau dydd oedd ymosodiad ar y rhai hynny sy'n beirniadu Plaid Cymru am faeddio mynd i glymblaid gyda'r Ceidwadwyr. Efallai bod dadlau'r ffordd yna i weld yn rhyfedd gan mod i wedi mynd am bolemic o blaid cael Llafur yn y llywodraeth yr wythnos ddiwethaf, ond mae na gamddealltwriaeth sylfaenol o'r hyn ydyw Plaid Cymru yn cael ddatgan ar hyn o bryd (e.e yn yr edefyn yma ar maes-e).

Y means i end pob plaid wleidyddol yw cael grym. Dyma gyfle euraid i Blaid Cymru ddangos nad grwp pwyso yn ymladd brwydrau egwyddorol ymrannol mohonni ond plaid wleidyddol uchelgeisiol sydd am wneud y gorau i Gymru o fewn ei gallu. Does na ddim synnwyr yn y dadleuon sy'n lladd ar Blaid Cymru am gymryd eu cyfle i gael grym. Ers iddi gael ei sefydlu, dyw'r Blaid erioed wedi bod yn agos at gael grym a pan mae hi'n cyrraedd y fan honno am y tro cyntaf, mae pawb yn mynd yn ballistic yn eu herbyn am fod eisiau cymryd y cyfle! Rwtsh llwyr.


David "Pretty Boy" Howarth, AS Caer-grawnt

Hefyd, beth ar y ddaear sydd o'i le gyda'r Democratiaid Rhyddfrydol?! Mae hi'n embaras llwyr i mi gael un yn fy nghynrychioli yn San Steffan (Mark Williams) ac un arall yng Caer-grawnt (David Howarth). Cynigwyd yr unig bolisi sydd i'w weld yn uno'r blaid iddyn nhw - sef pleidleisio cynrychioliadol mewn etholiadau lleol - ac maen nhw wedi gwrthod clymbleidio yn y ddau gyfeiriad. Beth maen nhw'n bwriadu ei wneud yn y Cynulliad am y bedair mlynedd nesaf? Gyda dim ond chwech aelod, does bosib y byddan nhw'n cael llawer o ddylanwad. Roedden nhw'n mynd i gael dau yn y Cabinet o dan yr Enfys a chynnig tebyg gan y Blaid Lafur ond mae'n ymddangos eu bod nhw'n fodlon cynhesu eu seddi am bedair mlynedd, hyd yn oed ar ôl cael cynnig datrys raison d'être presennol y blaid. Hollol amaturaidd, hollol ddigyfeiriad.

Beth bynnag, dwi ddim wedi medru gorffen unrhywbeth am y clymbleidio na dim byd arall o bwys gan fy mod i yn gweithio yn eitha caled ar hyn o bryd. Mae fy arholiadau'n dechrau ar ddiwrnod cyntaf mis Mehefin ac yn parhau tan y deuddegfed. Dwi'n trio adolygu'n eitha caled, felly os aiff hi'n dawel yma, nid colli diddordeb mewn blogio (eto!) ydw i ond yn gwneud pethau eraill fel darllen a chysgu. Sôn am gysgu ...

Clymbleidio? ClymPEIDIO!

(maddeuwch i mi am y pennawd)

Mae'r wythnos ddiwethaf wedi bod yn hollol hynod mewn hanes gwleidyddol Cymreig. Mae ceisio dilyn helynt y trafod o bellter fel yma wedi bod yn anodd. Am unwaith, mae tempo newyddion gwleidyddiaeth yng Nghymru yn curo'n gyflymach na fy ngallu i i gadw i fyny gyda'r newyddion diweddaraf!

Dyma'r enghraifft orau posib o "ganlyn" gwleidyddol.

Aeth PC a'r BL i "gael coffi" nôl yn y fflat ym Mae Caerdydd. Gwrthododd PC fynd â phethau'n rhy gyflym gan bod posibiliad o ffling triawdol ar y gorwel. PC oedd y ferch ysgol "ddiniwed" gyda llygaid glas i'r bachgen o ochrau anghywir y traciau y C, yn ei wasgod tweed. Roedd y DRh jyst yn digwydd bod yn y lle iawn ar yr adeg iawn, ond braidd yn ansicr am ei rhywioldeb (creithiau o berthynas orffennodd yn anhaclus gyda'r BL) ac os oedd cael triawd yn mynd i fod yn embaras yn y dyfodol.



Dechreuodd bethau symud mlaen rhwng PC a'r C gyda'r C yn addo ei fod yn ddyn newydd a'i fod wedi newid y tro yma, wir yr. Yn raddol, roedd PC'n teimlo ei bod yn cael ei chymryd yn ganiataol gan y BL ac yn rhad a budr. Rhoddodd y BL un cynnig olaf i PC, ond doedd hynny ddim yn ddigon - gwelai PC fywyd gwell ar y gorwel gyda'i phartneriaid newydd.

Ond! Nid yw popeth mor hawdd â hynny mewn serch!

Yn sydyn, cafodd y DRh draed oer a thynnu'n ôl o'r triawd. Aeth i feddwl yn ddwys am ba gyfeiriad mae'n bwriadu siglo'n y dyfodol. Felly, roedd penderfyniad anodd gan PC i'w wneud. Mynd yn ôl at y BL ar ei gliniau (wotshit) a gofyn am faddeuant a chyfle arall neu aros gyda'r hen rebel a ffonio "escort" i gael help i gwblhau'r triawd.

Dewch nôl yr un pryd wythnos nesa i gael clywed gweddill yr hanes!

Podcastio a Phêl Droedio

Roedd y penwythnos diwetha'n un o'r rhai hynny pan mae niche yn meddiannu sylw'r "genedl" yn ei chyfanrwydd, fel y Grand National, angladd aelod o'r Teulu Brenhinol a rhaglen gyntaf Big Brother (sy'n fuan iawn!). Roedd hi'n cup final day ddoe, wrth gwrs.

Roedd y gem yn ardderchog. Dwi'n dweud hynny fel cefnogwr Chelsea - un brwd ac unllygeidiog. Dwi'n cofio'r tro diwethaf i Man Utd gwrdd â ni yn y rownd derfynol yn fyw iawn. Aeth Kharine y ffordd anghywir ddwywaith ac fe gollodd Dennis Wise ganpunt ... Ond oes wahanol oedd honno!

Mae hi'n galondid gweld dau flogiwr Cymraeg arall yn cefnogi Chelsea - Dogfael a Gwenno. Doeddwn i ddim yn adnabod yr un cefnogwr Chelsea arall tan yn ddiweddar. Ers i ni gael arian Abramovich, maen nhw i gyd yn dod allan o'r cysgodion. A da hynny.

Fy ail dîm yw Werder Bremen. Dwi'n trio dilyn eu hynt cyn belled â phosib, ond mae hi'n anodd iawn heb Sgorio yn Nghaer-grawnt. Yr unig le dwi'n cael newyddion a sylwadau diddorol ar bêl droed tu hwnt i'r ynys hon yw podlediad Football Weekly y Guardian. James Richardson, neu AC Jimmy, gynt o Football Italia sydd wrth y llyw ac mae newyddiadurwyr papur a we y Grauniad yn cadw cwmni iddo. Mae hi'n rhaglen wych ac yn piso ar raglen "gylchgrawn" chwaraeon newydd y BBC - Inside Sport gyda Gabby Logan.

Clymbleidio

Mae gwleidyddiaeth Cymru mewn limbo ar hyn o bryd (fel Groundhog Day yn ôl Vaughan Roderick) gyda'r prif bleidiau yn trafod a bargeinio tu ôl i ddrysau caeedig ynglŷn â phwy bydd yn ffurfio llywodraeth yn y Cynulliad yn dilyn etholiad Mai y trydydd.

Diddorol gweld bod Glyn Davies yn defnyddio pob cyfle a gaiff i wthio'r syniad o gael Clymblaid Enfys yn rheoli. Dwi'n meddwl bod Clymblaid o'r pleidiau lleiafrifol yn y Cynulliad nid yn unig yn syniad drwg ond yn anghywir o ran egwyddor.

Llafur yw'r blaid fwyaf yn y Cynulliad, o bell ffordd. Efallai eu bod nhw wedi bod yn lwcus i beidio colli mwy o seddi ond does dim pwynt edrych ar beth allai wedi bod - nhw sydd â'r nifer fwyaf o seddi, cawson nhw 10% yn fwy na'r pleidiau eraill yn yr etholaethau ac 80,000 yn fwy o bleidleisiau rhanbarth.


Nid fy hoff wleidydd ond Prif Weinidog nesaf Cymru, plîs.

Yn fy marn i, mae'n rhaid i'r Blaid Lafur ffurfio rhan o'r llywodraeth.

Byddai cael y Glymblaid Enfys yn rheoli, llywodraeth a fyddai'n gynghrair anhapus o wahaniaethau sylweddol mewn syniadaeth a phersonoliaethau sydd wedi arfer ymaflyd â'i gilydd, a cael Llafur yn brif wrthblaid, y blaid gyda'r mandad democrataidd cryfaf i lywodraethu, yn groes i bob egwyddor o gael senedd wedi'i hethol i gynrychioli ewyllys y bobl. Doedd 'run o mhleidleisiau i eleni dros y Blaid Lafur, ond, o edrych ar bethau o safbwynt amhleidiol, mae'n rhaid gweld prif blaid y Cynulliad yn rhan o'r llywodraeth.

Dyna pam dwi'n meddwl bod y syniad yn anghywir o ran egwyddor. Fel dywedodd yr Arglwydd Elis-Thomas, "what is important to me from a constitutional point of view is that we should get a government that reflects what the people voted for."


Haul ar fryn diolch i'r Enfys?

Dwi'n meddwl bod y Glymblaid Enfys yn syniad drwg oherwydd rhyfeddodau'r diwylliant gwleidyddol Prydeinig. I ddefnyddio geiriau Elis-Thomas eto, "our problem is I think we're still under the shadow of the Westminster two-party system. That is not the model of Welsh politics and we shouldn't be applying it." Mae etholiad Alex Salmond yn Brif Weinidog yr Alban a chynnwys ei araith gyntaf yn y swydd honno yn dangos bod rhai wedi dechrau meddwl mewn ffordd sy'n gymwys â'r system etholaeth gyfrannol.

Fe fydd hi'n ddiddorol iawn gweld os / sut bydd y diwylliant gwleidyddol Prydeinig yn newid i ddelio gyda'r clymbleidio sy'n debygol iawn o godi gyda phleidleisio cyfrannol. Fodd bynnag, fel saif pethau ar hyn o bryd, dwi ddim yn meddwl bod neidio i mewn i ben dyfn clymbleidio, h.y y Glymblaid Enfys, yn syniad da o ran datblygiad y ffenomenom newydd yma i Brydain. O anwybyddu'r Gynghrair rhwng yr SDP a'r Rhyddfrydwyr, yr unig glymblaid effeithiol alla i feddwl amdani mewn hanes gwleidyddol Prydeinig diweddar yw'r ddealltwriaeth rhwng yr Ulster Unionists a'r Ceidwadwyr tan iddi ddadfeilio ar ôl y Sunningdale Agreement. (dwi'n anwybyddu unrhywbeth cyn 1945 am resymau cymhleth a (chymharol) anniddorol - dwi am drio peidio ailadrodd fy adolygu yma!)

Mae'n rhaid datblygu diwylliant o gyfaddawdu a chlymbleidio yng Nghymru ac yn yr Alban, ac, ar ôl dim ond wyth mlynedd o bleidleisio cyfrannol, dwi'n ofni byddai cael Clymblaid Enfys i lywodraethu yn naid rhy bell i'r tywyllwch mewn gwlad sydd â'i gwleidyddion wedi arfer yn rhy dda â dadlau, nid cydweithio a phleidiau sydd yn rhy aml yn diffinio eu hunain yn erbyn eu gwrthwynebwyr, nid yn ôl yr hyn gallai gael ei gyflawni er budd y bobl.

Rhod y Rheolwyr

Ar ôl tymor gweddol dawel o hiring and firing yn y Premiership (heblaw am saga Charlton a West Ham, a pan gollodd Chris Coleman ei swydd yn Fulham - penderfyniad hollol dwp), mae 'na ffrwydriad wedi digwydd ers diwrnod ola'r tymor. Gadawodd Sam Allardyce Bolton cwpwl o gemau cyn diwedd y tymor ac erbyn hyn mae wedi cymryd drosodd gan Glenn Roeder yn Newcastle, wedi iddo neidio cyn iddo gael ei wthio. Mae Stuart Pearce wedi cael y sac gan Man City ond dydi Paul Jewell (adawodd Wigan ddiwrnod ar ôl i'r tymor orffen) ddim am gymryd drosodd. Yn ôl ei is-reolwr, Stuart McCall (nes i gwrdd ag ef yn ystod Cynhadledd Geltaidd yn Aberystwyth dau haf yn ôl. Roedd ar gwrs i gael trwydded A FIFA, un cam o dan y drwydded sydd arnoch chi i reoli ar y lefel uchaf erbyn hyn. Dyn neis iawn.) mae Neil Warnock wedi rheoli Sheffield United am y tro olaf - mae cyfarfod i'r wasg yn Bramall Lane yfory.


Warnock a Jewell ar ddiwrnod ola'r tymor - dau begwn

Am unwaith, nid yw'r penawdau am reolwyr yn gadael ei swydd am Jose Mourinho, a da hynny! Dwi'n siwr bydd rhai o'r newidiadau yma'n troi allan i fod yn rhai synhwyrol. Ond, yn amlach na pheidio, nid yw newid rheolwr yn delio gyda'r problemau sydd yn effeithio'r canlyniadau ar y cae. Mae Wigan, oedd yn ei chael hi'n anodd i ddenu chwaraewyr gydag "enwau mawr" yn barod, wedi penodi nobody llwyr - nid syniad gorau'r Cadeirydd. Ar y llaw arall, weithiau mae'n rhaid rhoi'r bai ar y rheolwr a neb arall - er bod Stuart Pearce yn cwyno am beidio cael digon o arian, doedd y chwaraewyr a brynodd gyda'r hyn oedd ar gael jyst ddim digon da - Samaras a Corradi unrhywun? Ac mewn newyddion arall, fe sbowtiodd Big Sam beth mae pob rheolwr newydd Newcastle yn gorfod gwneud, sef galw'r tim yn "massive / big / huge" club yna llyfu tin y cefnogwyr - dylyfu gen.

Mae rownd derfynol Cwpan yr FA penwythnos yma, gyda llaw, a'r newyddion da o safbwynt Chelsea yw bod tri chwarter y tim yn cael llawdriniaethiau heb ganiatâd Mourinho a bod Hilario, ein trydydd gôl-geidwad, yn "mynd i wneud Huth" ac arwain y llinell. Mae hi'n mynd i fod yn benwythnos hir, dwi'n meddwl ...