Haleliwia

Mae tipyn o ddiddordeb wedi bod yn y fersiynau amrywiol o ‘Hallelujah’ gan Leonard Cohen yn ddiweddar.

Yn gyntaf, daeth y newyddion bod Brigyn wedi cyfieithu’r gân i’r Gymraeg am y tro cyntaf erioed ac wedi cael caniatâd y dyn ei hun i gael gwneud hynny. Stori allan o ddim byd ar gyfer Wedi 7, BBC Cymru’r Byd a’u tebyg. Beth sy’n fwy diddorol am fersiwn Brigyn, fasen i’n dweud, yw bod neges y gân a natur y geiriau wedi’u newid yn llwyr yn y trosiad i’r Gymraeg. Nid cyfieithiad sydd yma ond geiriau cwbl newydd heblaw am y byrdwn, ‘halelŵia’ (er, defnyddir haleliwia unwaith yn y gân).

MySpace Brigyn, lle gallwch wrando ar Haleliwia.

Roedd gan i gant o eiriau am sut mae’r gân yn fy ngyrru o’m cof, ond mae’n well i mi fodloni ar: nid ‘Welsh-language adaptation of Leonard Cohen’s global hit song, Hallelujah’ yw cân Brigyn ond cân bregethwrol sy’n anesmwyth o Efengylaidd.

Yna daeth y gân yn stori fawr iawn yn y gyfryngau Prydeinig gan mai Hallelujah sy’n debygol o fod yn Rhif Un dros y Nadolig ar ôl cael ei dewis i enillydd yr X Factor ei rhyddhau fel ei sengl gyntaf. Alexandra Burke enillodd y gystadleuaeth yn dilyn perfformiad ‘unbelievable’ (yn ôl Simon Cowell) o’r gân yn y rownd derfynol ddydd Sadwrn diwethaf.



Ers hynny, mae pob math o straeon wedi codi ynglŷn â geiriau helaeth y gân a’u hystyron, yr ymgyrch gan gefnogwyr Jeff Buckley i godi ei gynnig i frig siartiau’r senglau a trafod gwahanol fersiynau’r gân, o Rufus Wainwright a Bon Jovi i k.d. lang a Susanna and the Magical Orchestra (ddim ar gael ar youtube ond werth ei glywed!).

Mae John Cale wedi cael sylw gweddol yn y trafodaethau yma. Pe bai’r holl sylw i John Cale, yna fe fyddai’r sylw yn nesu at fod yn deilwng. Cafodd ei nodi mewn sawl lle dros y cyfnod diweddar mai canu fersiwn John Cale o’r gân mae pawb ddaeth ar ei ôl, nid y gwreiddiol – a dwi’n cydweld yn llwyr. Dwi’n arbennig o hoff o ailddehongliadau John Cale o ganeuon cerddorion eraill, boed yn ychwanegu adrodd dwfn a darn piano syml i Ready for Drowning gyda James Dean Bradfield (yn Camgymeriad Gwych / Beautiful Mistake), ail-ysgrifennu Ar Lan y Môr yn Dal:Yma/Nawr neu ychwanegu pedwarawd llinynnol hyfryd (gyda’r fiola yng nghanol y cyfan, wrth gwrs) i Hallelujah. Dyma’r fersiwn gorau un o’r gân yn y fy marn bitw i:

Dwy ddime

Ffilm wych ond nid un o fy hoff ganeuon ohoni.

Ond mae pwnc y gân yn weddol amlwg a dyna sydd gen i dan sylw.

Un o’r pynciau sy’n codi amlaf pan fydda i’n trafod Uwch Gynghrair Cymru gyda hwn a’r llall yw tâl y chwaraewyr. Hyd yn oed mewn cynghrair lled-broffesiynol gyda naws lled-deuluol, mae obsesiwn gydag arian caled, oer.

Dwi heb siarad gyda chwaraewyr ynglŷn â’u tâl – sen i’n gwrthod siarad am fy nghyflog i gyda nhw – ond o’r sïon, ymddengys bod rhaid yn cael digon i dalu eu costau teithio ond fawr mwy na hynny, tra bod rhai yn ennill cymaint â hanner can mil y flwyddyn.

Mae na lawer o straeon am yr arian mawr mae’r Rhyl yn talu i’w chwaraewyr – gwrthododd o leiaf dau o’r gwŷr ymunodd o Wrecsam dros yr haf gynigion gan glybiau o’r Gynghrair Bêl-Droed a phenderfynu symud i’r Belle Vue (Danny Williams a Neil Roberts, gyda llaw).

Ac mae stori’r miliwnydd Mike Harris a’i dîm proffesiynol personol, Y Seintiau Newydd (TNS), yn hen hanes erbyn hyn.

Mae ochr arall y geiniog (sori) i’w weld yn amlach o lawer, yn anffodus. Mae Caernarfon ar werth, amheuon ynglŷn ag ymlyniad tymor hir cwmni Gap Recruitment i glwb Cei Connah, ac mae Bangor mewn dyfroedd dyfnion – angen dod o hyd i gyfarwyddwyr a Chadeirydd newydd erbyn mis Ionawr.

Braf oedd clywed bod Castell-nedd wedi’i achub gan ‘gonsortiwm’ (ers i Pobol y Cwm ddefnyddio’r gair, dwi’n ei dderbyn fel rhan o’r iaith) heddiw, ond mae gen i deimlad mai un wennol yw’r stori honno a bod y gaeaf yn mynd i fod yn galed, oer a hir.

Mae darllen erthyglau fel hwn ("Crunch time - how Britain's 10 leading sports are coping with the economic crisis" - mae'n debyg bod 'Olympics' yn un 'sport' bellach...) yn y Guardian heddiw yn fy nghythruddo i. Yn yr un modd â gwraidd y problemau economaidd presennol oedd bancwyr yn meddwi ar fuddsoddiadau cwbl afreal ac anghynaladwy, mae’r problemau a ddaw, yn ddi-os, i chwaraeon proffesiynol yn codi o’r un syched.

Ac yn yr un modd mae’r benthyciadau anhygoel i achub y sector ariannol sy’n hawlio sylw’r gwleidyddion a’r wasg, trafferthion y clybiau anferth a chwaraeon sy’n ffynnu ar ormodedd fel rasio Fformiwla Un caiff y sylw, nid y bobl gyffredin sy’n colli eu pensiwn neu gweld gwerth eu tŷ yn disgyn a cost eu morgais yn codi na’r clybiau bach a dibynna ar haeloni oriau ac arian ambell berson lleol sy’n siwr o fynd i’r wal.

Rowan Williams, y gyfraith a Chaer-grawnt

Cefais supervision am briodi ac ysgaru'r wythnos hon, yn trafod 'when did the transformation from "authoritarian" to "companionate" marriage take place?' fel rhan o'r papur Politics of Gender 1790-1990. Un o'r cerrig milltir mwyaf pwysig wrth drafod yr hanes oedd Deddf Priodi ac Ysgaru 1857 pan gollodd y llysoedd crefyddol eu pwerau dros ysgariad i Dŷ'r Arglwyddi.

Wrth i'r supervision ddod at ei derfyn, fe soniais bod dau ŵr meddw dylai fod wedi gwybod yn well wedi gweiddi abiws arna i a'n ffrind tra'n cerdded yn ôl i'r Coleg dros y penwythnos. Ar ôl clywed yr hanes, fe ddywedodd fy supervisor na fyddai hynny wedi digwydd yn ystod y cyfnod roedden ni'n trafod oherwydd fe fyddai'r Proctors yn cerdded y strydoedd yn gofalu am fyfyrwyr y Brifysgol.

'Heddlu' y Brifysgol yw'r Proctors ac roedd ganddyn nhw bwerau hynod ddefnyddiol yn yr oes a fu, er enghraifft fe allen nhw anfon unrhyw ddynes i'r carchar am y nos petai hi'n cael ei dal yn cerdded strydoedd Caer-grawnt liw nos er budd diogelwch y bechgyn, druan, yn eu Colegau. Roedd gan y Proctors bwerau dros unrhywun oedd yn byw yng Nghaer-grawnt - yn aelod o'r Brifysgol neu beidio - tan 1904! Mae'n rhaid i'r Heddlu (go iawn) ofyn am ganiatâd arbennig i ddod i mewn i'r Coleg hyd yn oed heddiw oherwydd nid yw'r tir o dan eu gofal, yn hytrach yn gyfrifoldeb y Proctors hyd heddiw!


Proctor. Ac wrth gwrs, maen nhw'n dal i wisgo fel hyn

Roedd rhoi Deddf 1857 a 'cyfraith' y Brifysgol yng nghyd-destun yr hyn a ddywedodd Archesgob Caer-gaint am gyfraith Sharia ym Mhrydain yn gwneud i rhywun feddwl dwywaith am yr holl sylw negyddol am jurisdictions cymysg (dydi geiriadur cyfreithiol Robyn Lewis ddim wrth law, sori). Drwy feddwl ychydig ymhellach am y cynsail hanesyddol yn ogystal â'r cynsail cyfreithiol presennol (e.e llysoedd priodas Iddewig), mae'n gwneud rhywun feddwl mai rhywbeth ynglŷn â chyfraith Sharia ei hun, neu Islam ei hun, sy'n gwneud i bobl golli eu tymer gyda Rowan Williams. Roedd llawer o'r dadleuon cyhoeddus yn swnio'n debyg i "allwch chi ddim dewis pa gyfraith i'w ddilyn a pha gyfraith i'w anwybyddu - rhaid cael un system i bawb" ond dwi ddim yn credu mai dyna'r unig reswm i'r Archesgob gael amser drwg ohoni yn y cyfryngau. Dwi'n credu bod llawer o wrth-Foslemiaeth yn gudd yn y dadleuon dros yr wythnos ddiwethaf a dwi'n gweld hynny'n drist.

Gyda llaw, yn 1969 neu 1994 oedd fy ateb i.

Codi'n fore i nos Awstralia

Dwi'n gwylio ffeinal dynion yr Australian Open yn stafell deledu'r Coleg ar hyn o bryd, rhwng Novak Djokovic a Jo-Wilfried Tsonga.

Dwi'n hoff iawn o wylio chwaraeon ar y teledu boed yn bêl-droed (bûm yn gwylio Wigan 1 - 2 Chelsea ddoe), rygbi, tenis, dartiau neu unrhywbeth arall dan haul. Un o occupational hazards gwylio llawer o chwaraeon i'r fath raddau â dwi'n gwneud yw bod rhaid bod yn effro pan mae pawb arall yn cysgu. Dwi ddim fel arfer yn codi am 8 ar fore dydd Sul ond pan fydd gwylio 'digwyddiad' chwaraeon yn y fantol, fyddai allan o'r gwely ar amserau rhyfeddol.

Criced o Awstralia a Sri Lanka, bocsio o Las Vegas, a'r Gemau Olympaidd o bob cwr o'r byd. Mae na ryw atyniad tuag at y teimlad 'roeddwn i yno'-aidd ynof i a dwi'n siwr mai hynny sydd wrth wraidd yr arferiad rhyfedd yma sydd gen i.


Roeddwn i yno! Ar fy soffa! Pan enillodd Mayweather yn erbyn Hatton

Ydi hi'n gwneud gwahaniaeth i unrhywun heblaw amdana i os fues i'n gwylio rowndiau terfynol dynion yr US Open am y tair mlynedd diwethaf neu os fues i'n gwylio Shane Warne yn bowlio ei belawd olaf yn Awstralia? A fydd gan yr wyrion a'r wyresau unrhyw ddiddordeb mewn clywed straeon amdana i yn gwylio gem olaf Tim Henman erioed neu Awstralia yn adennill y Lludw gyda whitewash yn 2007?

Felly pam aros yn effro tra bod rhai eraill yn cysgu a pam ysgrifennu am y peth?

Y geek hanesyddol sy'n siarad, dwi'n meddwl. Dwi'n ddigon o geek i fod eisiau gwylio bob eiliad o ornest ac hefyd yn ddigon o hanesydd i fod eisiau cofio'r union ganlyniadau a'r union brofiadau mewn blynyddoedd i ddod. Beth bynnag fo'r rheswm, mae cyfres undydd Seland Newydd vs Lloegr ar y radio drwy'r nos cyn bo hir ...

Gwaith / Work

Mae gen i fwy o waith nac erioed eleni. Dwi wedi arfer gyda un traethawd yr wythnos - dim mwy, dim llai, rhythm arferol. Tymor yma - traethawd yr wythnos, ymarferion paragraffau bychain o ffynonellau (gobbets), darllen ar gyfer dosbarthiadau Historical Argument and Practice a dau draethawd hir i'w gwneud drwy'r cwbl.

Ac fel sydd wedi digwydd yn ddibynadwy drwy fodolaeth y blog hwn, dwi'n blogio pan dwi fwyaf prysur am mai bryd hynny mae gen i rhywbeth i'w ddweud! Pan mae gen i amser i ysgrifennu, does gen i ddim byd i'w ddweud! Beth bynnag, yn ôl at y gwaith.

Mae fy nhraethawd i'r wythnos hon yn wahanol i bob un arall dwi wedi eu cael ers dod i Gaer-grawnt. Traethawd yn cymharu A Room of One's Own a Three Guineas sydd gen i ac er nad nofelau yw'r ddwy ysgrif, maen nhw'n dra gwahanol i'r llyfrau hanesyddol academaidd, safonol arferol. Mae trin a thrafod polemics o ddechrau'r ganrif o'r testun ei hun yn brofiad cymharol newydd i fi, felly gobeithio bydd pethau'n troi allan yn olreit erbyn diwedd yr wythnos.

Math arall o waith dwi'n cael fy atgoffa amdano bron yn ddyddiol yw pa bynnag waith byddai'n gwneud ar ôl graddio. Dwi ddim yn gwybod sawl gwaith ges i'r sgwrs yma dros wyliau'r Nadolig: Nhw: "Ti dal yng Nghaer-grawnt yn dwyt?" Fi: "Ydw, ar fy mlwyddyn olaf." Nhw: "Beth wyt ti'n mynd i wneud y flwyddyn nesaf?" Fi: "Ymm..."

Llwyddais i gerdded ar draws 'digwyddiad' gyrfaoedd ar gyfer bargyfreithwyr yr wythnos ddiwethaf ac mae'r profiad hwnnw wedi gwneud i mi ailystyried yr opsiwn honno yn fanylach ... Mae'r opsiynau eraill yn amrywio rhwng gwneud gradd bellach mewn hanes neu gwleidyddiaeth a meddwl yn galetach am newyddiadura ayyb ... Duw a wyr ar hyn o bryd, ond dwi wedi penderfynu penderfynu erbyn diwedd yr wythnos yma unwaith ac am byth. Neu erbyn diwedd wythnos nesaf.

Y math olaf o waith dwi wedi bod yn meddwl amdano heddiw yw'r un isod. Er bod cynnwys y gân yn ffiaidd, mae'r cynhyrchu'n wych, yn enwedig yr ychwanegiadau at y gytgan. Wele gân Kelly Rowland wedi'i ailgymysgu gan y Freemasons - Work

Llenwi twll

Dwi wedi bod yn ysgrifennu cofnodion am y pythefnos ddiwethaf ond heb eu rhoi i fyny eto - dwi'n bwriadu gwneud sweep wythnos nesaf. Dwi'n teimlo bod y byd yn gwibio heibio i mi a cymaint gen i ddweud ond jyst yn syrthio oddi ar y ceffyl blogio yng nghanol y cwbl - Blair > Brown, Coch > Gwyrdd, Wimbledon ayyyyb. Ond dyna ni.

Ffwrdd i Sevilla am y penwythnos gyda RIH fory - gwyliau munud olaf go iawn.

Dwi'n addo bydd digon gen i ddweud pan ddai nol.

Hwyl am y tro

Post-arholiad 1: SFA yng Nghaerdydd

Pwnc fy arholiad olaf oedd hanes America ers 1828 - y papur wnes i'r tymor diwethaf - ac fe aeth pethau'n olreit. Atebais i am progressivism, mewnfudo'n y 20au ac effaith y Rhyfel Byd Cyntaf ar hil. Y trydydd ateb oedd y gwanaf o bell ffordd - roeddwn i'n gwybod tipyn am effaith yr Ail Ryfel Byd ar densiynau hiliol ac am ethnigrwydd yn y 20au yn gyffredinol ond dim llawer am effaith uniongyrchol y rhyfel. O wel.

Roedd na rai eraill yn y neuadd arholiad oedd yn gorffen eu gradd gan gynnwys y person oedd yn cerdded allan o mlaen i. Gorchuddiwyd y bachgen mewn siampên a silly string. Doedd dim byd mor egsotic yn aros amdana i, dim ond twr o lyfrau llyfrgell yn aros i'w dychwelyd. Roedd fy hwyl a sbri i yn digwydd y diwrnod wedyn.

Ar ôl gweld yr edefyn yma ar maes-e, fe brynais i docyn i weld Super Furry Animals yng Nghlwb Ifor Bach, Caerdydd. Er bod y siwrne yno yn para oriau, mae hi'n un eitha braf - Caer-grawnt i King's Cross, ar draws Llundain i Paddington ac ymalen i Gaerdydd. Mae fy annwyl chwaer yn byw lawr yn y mwg erbyn hyn ac fe fues gyda hi drwy'r prynhawn yn dysgu caneuon George Michael iddi ar y gitâr.


Craplun o Bunf - mae camera fy ffôn yn fuzzy

Mae'r mwyafrif llethol o fy ffrindiau ysgol yn mynd i'r Brifysgol yng Nghaerdydd ac roedd hi'n braf cael cwmni dau ohonyn nhw ac un sy'n rhannu tŷ gyda fy chwaer i'r gig. Doeddwn i rioed wedi gweld y Super Furry's yn y cnawd cyn y noson honno, sy'n gyfaddefiad eitha difrifol gan eu bod nhw wedi chwarae mor aml dros y blynyddoedd diwethaf a fy mod i'n ffan. Roedden ni'n sefyll yn yr ail res a roedden nhw'n wych - set dda o'r hen a'r newydd, chwarae tynn a carisma.

Er bod rhai pobl yn hoffi'r dyddiau cynnar, mae'n well gen i bethau mwyaf diweddar y band - y tair albym ddiweddaf - na'r pethau mwy egniol o'r cyfnod arall. Roedd y caneuon newydd yn swnio'n dda (cyn belled ag y gall dyn werthfawrogi cân newydd mewn gig bychan) a fy hoff gân SFA yn y set - Juxtaposed With U. Nes i fwynhau mas draw. Ac yn ôl i Gaer-grawnt ...

Y cyfnod diweddar

Mae hi'n dros bythefnos ers i mi ysgrifennu yma ac mae tipyn wedi digwydd ers hynny - Palesteina yn ceisio curo'r Fatican a dod yn wlad leia'r byd, Bernard Manning yn marw a Tal Ben-Haim yn arwyddo i Chelsea. Mae digwyddiadau yr un mor bwysig ond llai cosmig wedi bod yn fy mywyd bach i.

Gorffenais fy arholiadau ddydd Mawrth diwethaf a dwi wedi bod yn mwynhau fy hun yn ddi-hid ers hynny yn diota a gor-fwyta. Fe wnai sôn mewn mwy o fanylder yn fy negeseuon nesaf.

Sut bynnag dwi wedi bod yn llenwi fy amser, mae'r ffaith trist yn aros bod y flwyddyn academaidd wedi dod i ben a byddai ddim yn gweld rhai ffrindiau am dri mis a falle ddim yn gweld rhai eraill am flynyddoedd neu fyth eto ...

Tua'r Hanner

Dwi yn fy ngwely yn barod ar ôl prynhawn a noson o ddiogi. Cefais i arholiad ar hanes gwleidyddol a chyfansoddiadol Prydain ers 1867 bore ma ac un ar hanes economaidd a chymdeithasol Prydain rhwng 1500 a 1750 ddoe. Chwe traethawd, chwe awr. Mae dau ar ôl gen i - boreau Llun a Mawrth. Fe aeth y ddau bapur diwethaf ganwaith gwell na'r cyntaf.

Bore ma oedd fy hoff bapur - dyma lle mae hanes agosaf at wleidyddiaeth pur yng Nghaer-grawnt. Fe atebais i gwestiynau ar "Has oratory declined as an effective means of political communication?", "To what extent was did the Conservative ascendancy in the 1920s depend on the party's adoption of the pre-1914 Liberal programme?" a "How consistent with 'New Labour' ideology has Tony Blair's foreign policy been?" Pynciau tra ddiddorol.

Roeddwn i'n benderfynol o ateb cwestiwn am Gymru - mae na un token am yr Alban a Chymru bob blwyddyn - ond yn anffodus roedd yn dipyn o fitsh ("Discuss the view that devolution owed more to Britain's invovlement in the process of European integration than to national revival in Scotland and Wales"). Does neb llawer, os o gwbl, yn ateb y cwestiwn Cymreig o flwyddyn i flwyddyn ond roedd gen i lawer mwy i'w ddweud am y pynciau eraill felly nes i benderfynu rhoi llwyddiant cymharol personol yn yr arholiad o flaen profi i'r arholwyr bod diddordeb gan rhywun yn hanes gwleidyddol Cymru.

Bûm yn gwylio'r Apprentice a dwy bennod o drydedd cyfres y West Wing fel rhan o fy ymlacio heno. Roedd y Prentis yn deledu gwych - y bennod orau'n y gyfres yma o bell ffordd a'r rhaglen deledu orau i mi weld ers oesoedd. Mae'r West Wing yn ddyfodiad gweddol newydd i mi. Dwi wedi gweld rhyw wyth neu ddeg bennod o'r drydedd gyfres ac yn mwynhau fel arfer, ond byth yn teimlo yn hollol gyfforddus - mae na rywbeth am y rhaglen sydd jyst ddim cweit yn gorwedd yn iawn, gormod o symud falle, gwthio ffiniau beth allai fod yn real, dwi ddim yn siwr iawn. Mae box set o'r holl gyfresi ar Amazon ... tasen i'n gyfoethog ...

Tacluso rhyw dipyn

Dyna fues i'n gwneud dros y penwythnos. Un stafell sydd gen i eleni ac mae hi'n eitha dymunol, er ychydig yn dywyll ac ymhell o fod yn anferth. Roedd fy ystafell wedi llithro mewn i stâd hollol gywilyddus yn yr wythnosau diwethaf. Dwi'n mynd i ddefnyddio fy arholiadau fel esgus, ond un hollol annigonol. Roedd na fôr o nodiadau a thraethodau dros y llawr i gyd - roeddwn i'n gwybod yn union lle'r oedd popeth, wir yr - a cherdded o un pen y stafell i'r llall (tua saith cam) yn golygu neidio o un ynys garped i'r llall.

Roedd rhaid i hynny newid y penwythnos yma gan i'r annwyl Rieni alw draw ar eu ffordd i faes awyr Stansted ar wyliau. Maen nhw'n mynd i Awstria, i ardal Salzburg, ac ymlaen i'r Almaen am rhyw bythefnos. Er nad yw Casa'r Traed fel pin mewn papur, mae safonau taclusrwydd a glanweithdra y Rhieni mewn cynghrair wahanol i fi a f'annwyl chwaer.

Mae fy stafell yn edrych tua teirgwaith yn fwy ers tacluso a dwi'n defnyddio fy mox files am y tro cyntaf ers rhyw fis. Dwi 'mond angen golchi'r dunnell o ddillad sy'n gorchuddio dwy o fy nghadeiriau a fydd popeth yn iawn ...


Nid fy stafell ... ddim cweit, beth bynnag. Llun gan SbecsPeledrX

Gyda phob ymweliad, mae fy Rhieni yn dod ag ambell beth yn bresantau i fi. Yn ddi-ffael, daw sawl carton o sudd Five Alive (mae'n amhosib cael gafael arno yng Nghaer-grawnt), ffrwythau (bananas a grawnwin y tro yma - trio gwneud yn siwr fy mod i'n cael rhywle'n agos at bump y dydd) a rhywbeth melys (i ddad-wneud gwaith da y ffrwythau). Roedd copi o rifyn diweddaraf y Tincer, sef papur bro Genau'r Glyn, Melindwr, Tirymynach, Trefeurig, a'r Borth, ganddyn nhw ac ynddo fy "erthygl" fel person ifanc yn ystod yr ymgyrch etholiadol ddiweddar. Drws nesaf at fy narn i mae darn cyfatebol gan Gwenno a gadwodd at y mwyafswm geiriau - ysgrifennais dros ddwywaith yn fwy na Gwenno a dweud dim mwy na hi!

Dwi'n gwrando ar "Golau Tan Gwmwl" gan Plethyn tra'n sgwennu'r neges hon - cân am Jac Glan-y-Gors a'r Chwyldro Ffrengig. Bues i'n ysgrifennu am y Chwyldro hwnnw mewn arholiad bnawn Gwener - fy arholiad cyntaf. Aeth pethau ddim yn dda iawn. Mae gen i ddau arholiad yr wythnos hon a dau ddechrau'r wythnos nesaf gan orffen ddydd Mawrth y 12fed. Mae tipyn o waith caled o 'mlaen ...